Çocuk Kardiyoloji

Çocuk Kardiyoloji

ÇOCUK KARDİYOLOJİSİ NEDİR?

Çocuk kardiyolojisi yenidoğan dönemindeki bebeklerden itibaren, 18 yaş bitimine kadar olan tüm bebek, çocuk ve ergen kişilerin kalp hastalıklarının teşhis, tedavi ve takibini yapan bölümdür. Bu hastalıklar arasında doğuştan olan kalp hastalıkları (delikler, darlıklar…) ve sonradan edinilmiş kalp hastalıkları (romatizmal kalp hastalıkları, enfeksiyöz hastalıklar…) ve kalp ritim bozuklukları bululnmaktadır.

BEBEK VE ÇOCUKLARDA KALP HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR?

Doğuştan kalp hastalıkları doğumdan itibaren olmasına rağmen hastalığı tipi ve ciddiyetine göre belirti ve bulgular farklı zamanlarda ortaya çıkabilir. Çoğunlukla yenidoğan ve süt çocukluğu döneminde belirtiler ortaya çıkar. Bebeğin sık nefes alması, zor nefes alması, emerken zorlanması ve yorulması, kilo alamaması, ağız çevresinde, dilde ve tırnak diplerinde morarma olması, sık akciğer enfeksiyonu geçirmesi, doğuştan kalp hastalığı belirtisi olabilir. Büyük çocuklarda bulgular bayılma, göğüs ağrısı, çarpıntı, yaşıtlarına göre çabuk yorulma, eklem ağrısı ve şişliği şeklinde olabilir. Bu tip beliritleri olan bebek ve çocuklar mutlaka çocuk kardiyoloji uzmanı tarafından görülmelidir.

ÜFÜRÜM NEDİR?

Kalbin steteskop denilen dinleme aleti ile muayenesi sırasında normal kalp sesleri dışında duyulan ve üfleme sesine benzeyen seslerin genel adıdır. Kalp ve damarlardaki yapı ve hemodinamik değişikliklerin oluşturduğu titreşimlere bağlıdır. Yenidoğan ve bebeklerdeki üfürümler genellikle  doğumsal kalp hastalıklarına (konjenital kalp defektleri) işaret eder. Kalp üfürümleri “masum” veya “anormal” olarak sınıflandırılabilir. Masum kalp üfürümleri tehlikeli değildir ve genellikle tıbbi müdahale gerektirmez. Deneyimli bir hekim kalpteki üfürümün masum veya anormal olabileceğini fizik muayene bulguları ile saptayabilir. Ancak tanının kesinleştirilmesi için üfürüm duyulan çocuğun mutlaka bir çocuk kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir.

EKOKARDİYOGRAFİ NEDİR?

Kısaca EKO olarak bilinen ekokardiyografi kalp hakkında önemli bilgiler veren, ultrason temelli, hızlı bir testtir. Çocuk Kardiyoloji Uzmanları tarafından en sık kullanılan testtir. Çocuk Ekokardiyografi kalbin yapısı, kalbin kasılması ve varsa yapısal bozukluklarını (kalp kapakları ve kalp ile yakın ilişkili damarlardaki darlıklar, kalp delikleri, kapaklardaki yetersizlikler...) değerlendirmek için kullanılılır

ELEKTROKARDİYOGRAM (EKG) NEDİR?

Kalbin elektriksel ileti durumunun cilde yerleştirilen elektrotlar aracılığı ile kağıt üzerine aktarılması işlemine elektrokardiyogram, kısaca EKG denir. Elektrokardiyogram, kalp hastalıklarının tanısında ve özellikle ritim bozukluklarının (taşikardi, bradikardi, kalp atımlarındaki düzensizlikler, duraklamalar, erken vurular) değerlendirilmesinde kullanılan en temel tetkikidir. Çarpıntı, göğüs ağrısı, bayılma, baş dönmesi, halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı gibi şikayeti olan çocuklarda mutlaka EKG çekilmelidir. Ayrıca dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu için ilaç kullanan,  ciddi anlamda spor yapan ve ailede ritim bozukluğu olan çocuklarda da ilk değerlendirmede EKG çekilmelidir.

RİTİM HOLTER NEDİR?

Ritim holter, kalp ritminin göğüs duvarına yapıştırılan genellikle 5 elektrod ve buna bağlı kabloların takılı olduğu kaydedici bir cihaz ile en az 24 saat süre ile kaydedilmesi işlemidir. Uzun bir zaman periyodu içinde kalp ritim değişiklerini izlenmesi bu testin en önemli avantajıdır. Tekrarlayan çarpıntı, baş dönmesi, bayılma, baygınlık hissi, göğüs ağrısı yakınması olan hastalarda Ritim Holter yapılmalıdır. Ritim Holter ile çarpıntının tipi, ciddiyeti, süresi, kalbin hızı (duraklaması veya hızlanması) ve düzensiz atışlarla ilgili önemli bilgiler elde edilmektedir.

DOĞUŞTAN KALP DELİĞİ NEDİR?

Doğuştan kalp deliği, kalbin alt (ventrikül) veya üst (atriyum) odacıkları arasındaki duvarda (septum) delik(ler) olması olarak tarif edilebilir. Doğuştan kalp deliklerinin neden geliştiği bilinmemektedir. Kalıtım, genetik bozukluklar, hamilelikte kullanılan ilaçlar, geçirilen enfeksiyonlar ve sigara rol oynayabilmektedir. Doğuştan kalp deliğinin temel tedavi yöntemi ameliyat olmasına rağmen her kalp deliği ameliyat edilmez. Bazı küçük delikler hiçbir tedavi gerektirmeksizin kendiliğinden kapanabilir. Büyük delikler de ilaç tedavisine başlanır. Ancak belirtiler devam eder veya delik kapanmazsa ameliyat gerekir.

ASD NEDİR?

ASD (Atriyal septal defekt) kalbin üst iki odacığı (atriyum) arasında yer alan duvarda doğuştan delik olmasıdır. En sık rastlanan tipi % 80 oranında ‘Ostiyum Sekundum, tipidir. Günümüzde ASD tanısı ekokardiyografi (EKO) cihazı ile kolaylıkla konabilmektedir. Küçük delikler tesadüfen saptanır ve genelde bir sorun yaratmaz. Küçük atriyal septal defektlerin yaşamın ilk 2 yılı içerisinde kendiliğinden kapanma ihtimali çok yüksektir. ASD tedavi zamanını deliğin büyüklüğü belirler. Kendiliğinden kapanmayan, sağ kalp boşluklarını büyüten ve akciğer damar basıncını yükseltebilecek delikler genellikle okul öncesi 4-6 yaş civarında kapatılır. Günümüzde kapalı yöntem ile yani kalp kateterizasyonu ile cihaz yerleştirilmeye uygun delikler başarı ile kapatılmaktadır. Çok geniş delikler, diğer tip ASD’ler ve cihaz yerleştirmeye uygun olmayan delikler cerrahi yöntemle kapatılmaktadır.

VSD NEDİR?

Kalbin alt iki odası (ventrikül)  arasında yer alan duvarda delik olmasıdır. Delik duvarın farklı yerlerinde ve farklı büyüklükte olabilir. Küçük delikler belirti vermez fakat büyük delikler emerken yorulma ve terleme, hızlı nefes alıp verme ve kilo alamama gibi belirtiler ile ortaya çıkabilir. Küçük delikler genelde muayene sırasında üfürüm duyulması ile farkedilir, büyük delikler ise yukarıda bahsettiğim belirtilerin olması, sık akciğer enfeksiyonu ve üfürüm duyulması ile saptanır. Çocuk kardiyoloji uzmanınca yapılan muayene ve ekokardiyografi ile KESİN TANI Konur. Küçük delikler genellikle tedavisiz izlenir. Büyük delikler öncelikle ilaç tedavisi ile takip edilir, eğer delikte küçülme olmaz ve belirtiler devam ederse kalp kateterizasyonu ve cerrahi gündeme gelir.

FALLOT TETRALOJİSİ NEDİR?

Kalp anomalileri içerisinde morarma ile seyreden en sık doğumsal kalp hastalığı, Fallot tetralojisi olarak bilinir. Morarma derecesi her hastada farklıdır. Akciğer atardamarındaki darlık ne kadar fazla olursa, morarma o kadar belirgin Bazen morarma nöbetleri oluşabilir. Fallot tetralojisi 4 ayrı kalp anomalisinin birleşimidir; Karıncıklar (ventrikül )arası delik (VSD),  Akciğer atardamarında darlık, Sağ karıncık (ventrikül) duvarının kalınlaşması,  Ana (Aort) atardamarın anormal yerleşimi. Tanı genellikle muayene sırasında morarmanın fark edilmesi ve üfürüm duyulması ile konur. Kesin tanı çocuk kardiyoloji uzmanınca yapılan muayene ve ekokardiyografi konur. Tedavisi mutlak cerrahi düzeltme ile mümkündür. Ameliyat öncesi hastalara çoğunlukla kalp kateterizasyonu uygulamak gerekebilir. Ameliyat zamanı genellikle 6 ay-1 yaş civarıdır. Bazı bebeklerde akciğer atardamarı iyi gelişmemişse, düzeltici ameliyattan önce geçici bir şant ameliyatı gerekebilir.